วิธีคำนวณ Power Supply ให้พอกับไฟเส้น LED

คำนวณ Power Supply ผิดเพียง 20% อาจทำให้เส้น LED หรี่ กระพริบ หรือพังในเวลาไม่กี่เดือน บทความนี้อธิบายวิธีคำนวณให้ถูกต้องแบบที่ช่างไฟมืออาชีพใช้ พร้อมตัวอย่างจริง

ทำไมต้องคำนวณให้ถูก

Power Supply เป็นอุปกรณ์ที่คน “ซื้อผิด” ที่สุดในระบบ LED เพราะคนส่วนใหญ่ดูแค่ว่า “ตัวนี้จ่ายได้พอ” แล้วก็ซื้อ แต่ไม่ได้เผื่อความปลอดภัย

ผลกระทบถ้าคำนวณผิด:

• ซื้อเล็กเกินไป → PSU ทำงาน 100% ตลอด → ร้อนจัด → Capacitor เสื่อมใน 6-12 เดือน → ต้องเปลี่ยนใหม่
• ซื้อพอดี (ไม่เผื่อ) → อายุใช้งานสั้นกว่าปกติ 40-50%
• ซื้อผิดแรงดัน (12V vs 24V) → เส้นเสียทันทีตอนเปิดไฟครั้งแรก
• ซื้อใหญ่เกินไปมาก → เสียเงินเปล่า แต่ไม่อันตราย

ข้อมูลที่ต้องเตรียม

ก่อนคำนวณ ต้องรู้ 3 ตัวเลข เท่านั้น:

1. กำลังไฟของเส้น LED (W/m) — ดูที่ฉลากหรือ datasheet ตัวอย่าง:

• SMD 2835 60 LED/m → 4.8 W/m
• SMD 5050 60 LED/m → 14.4 W/m
• COB 320 chip/m → 10 W/m
• COB 480 chip/m → 12-14 W/m
• COB 512 chip/m → 15-20 W/m

2. ความยาวที่จะใช้ (เมตร) — วัดจริงจากจุดที่จะติด อย่าประมาณ

3. แรงดันของเส้น (V) — 12V หรือ 24V ต้องตรงกับ PSU

สูตรคำนวณ

สูตรมาตรฐาน:

กำลัง PSU (W) = กำลังเส้น (W/m) × ความยาว (ม.) × 1.25

เลข 1.25 คือการเผื่อ Safety Margin 25% ซึ่งเป็นมาตรฐานของช่างไฟมืออาชีพ เหตุผลที่ต้องเผื่อ:

• PSU ที่ทำงานที่ 80% ของพิกัดจะเย็นและอายุยืนกว่าที่ 100% มาก
• Efficiency จริงของ PSU อยู่ที่ 85-93% ไม่ใช่ 100%
• Inrush current (กระแสเริ่มต้น) สูงกว่าปกติ 1.5-2 เท่า
• เผื่อการขยายระบบในอนาคต

ถ้าเป็นงาน 24/7 เช่น ร้านค้า ป้ายโฆษณา ควรเผื่อ 40% (คูณ 1.4 แทน 1.25)

ขั้นตอนการคำนวณทีละขั้น

ขั้นที่ 1: หากำลังเส้น — เปิด datasheet หรืออ่านฉลาก สมมติเจอ “12 W/m”

ขั้นที่ 2: วัดความยาว — เช่น ติดรอบห้อง 4 ด้าน ด้านละ 4 ม. รวม 16 ม.

ขั้นที่ 3: คูณหากำลังรวม — 12 × 16 = 192W

ขั้นที่ 4: เผื่อ 25% — 192 × 1.25 = 240W

ขั้นที่ 5: เลือก PSU ที่มีใกล้เคียง — PSU มีขนาดมาตรฐาน: 60, 75, 100, 120, 150, 200, 250, 300, 350, 400, 500W เลือกที่ ≥ 240W → 250W

ขั้นที่ 6: เช็กแรงดันตรงกัน — เส้น 24V → PSU 24V เท่านั้น

ตัวอย่างจริง 3 แบบ

ตัวอย่าง 1: บัวซ่อนไฟห้องนั่งเล่น

• เส้น: COB 24V 12 W/m
• ความยาว: 10 ม.
• กำลังรวม: 12 × 10 = 120W
• เผื่อ 25%: 120 × 1.25 = 150W
• เลือก PSU 24V 150W

ตัวอย่าง 2: ไฟใต้ตู้ครัว

• เส้น: SMD 5050 12V 14.4 W/m
• ความยาว: 3 ม.
• กำลังรวม: 14.4 × 3 = 43.2W
• เผื่อ 25%: 43.2 × 1.25 = 54W
• เลือก PSU 12V 60W (adapter ก็ได้)

ตัวอย่าง 3: ไฟประดับร้านค้า (24/7)

• เส้น: COB 24V 15 W/m
• ความยาว: 30 ม.
• กำลังรวม: 15 × 30 = 450W
• เผื่อ 40% (งานต่อเนื่อง): 450 × 1.4 = 630W
• เลือก PSU 24V 2 ตัว ตัวละ 350W (แบ่งโหลด) หรือ PSU 650W 1 ตัว

ข้อควรระวัง

• อย่าต่อเส้นยาวเกิน 5 ม. ต่อ 1 จุดจ่ายไฟ — voltage drop จะทำให้ปลายสายหรี่ ต่อให้ PSU ใหญ่พอก็ตาม
• อย่าเอา PSU ตัวเดียวจ่ายหลายโหลด โดยไม่คำนวณรวม — เช่น เอา 200W จ่ายทั้ง strip + กล้องวงจรปิด + router
• ระวัง PSU เสื่อมจากอายุ — PSU เก่า 3-5 ปี พิกัดที่ให้ได้จริงอาจเหลือ 70-80% ของที่ป้าย
• อย่าลืมคิดค่า Voltage ตก — ถ้าเส้นยาว ต้องใช้สายลากใหญ่ขึ้นด้วย
• ใส่ฟิวส์หรือ DC breaker ระหว่าง PSU กับเส้น ขนาดเท่ากับกระแสที่ PSU จ่ายได้พอดี

Cheat Sheet สำหรับช่าง

ค่าประมาณที่ใช้ได้ทันที (เผื่อ 25% แล้ว):

สรุป

สูตรที่ต้องจำ: W/m × ความยาว × 1.25 = PSU ที่ต้อง จำได้แล้วจะไม่มีปัญหาซื้อผิดอีก สนใจ Power Supply คุณภาพหลายขนาด พร้อมคำแนะนำการเลือก ติดต่อ Arumstores ได้เลยครับ ดูสินค้าทั้งหมด