คู่มือ ไฟ COB

ไฟ COB (Chip On Board) กลายเป็นมาตรฐานใหม่ของงานแสงพรีเมียมในช่วง 3-4 ปีที่ผ่านมา เพราะให้แสงเนียนต่อเนื่องแบบที่ SMD LED ทำไม่ได้ บทความนี้รวบรวมทุกอย่างที่ต้องรู้ก่อนตัดสินใจใช้ ไฟ COB ในงานของคุณ

พื้นฐานที่ต้องรู้

COB = Chip On Board — วิธีการผลิต LED แบบเอา chip เล็กจำนวนมาก (320-512 ต่อเมตรในเส้น LED) มาวางบนแผ่น PCB ทองแดงโดยตรง แล้วปิดทับด้วย phosphor สีเหลืองที่แปลงแสงฟ้าให้เป็นขาว

ผลลัพธ์คือแสงที่เห็นเป็นเส้นต่อเนื่อง ไม่เห็นเม็ดไฟแยก (dot-free) ไม่ต้องใช้ diffuser ก็ได้แสงเนียน

ตัวเลขหลักที่ควรรู้

• ความหนาแน่น chip: 320, 480, 512, 528 chip/m
• แรงดัน: 12V หรือ 24V DC (24V นิยมกว่า)
• กำลัง: 8-20 W/m (ขึ้นกับความสว่างและความหนาแน่น chip)
• ความสว่าง: 1,800-4,000 lm/m
• อุณหภูมิสี (CCT): 2700K (อุ่น), 3000K, 4000K, 6000K (เย็น)
• CRI (Color Rendering Index): 80, 90, 95 (ยิ่งสูงยิ่งดี, 90+ เหมาะงานพรีเมียม)
• มุมกระจายแสง: 180°
• จุดตัด: ทุก 1-2.5 ซม.
• อายุ (L70): 30,000-50,000 ชั่วโมง

ประเภทและรุ่น

แบ่งตามความหนาแน่น chip

• 320 chip/m — คุณภาพพื้นฐาน ราคาคุ้ม เหมาะทั่วไป
• 480 chip/m — กลาง-บน ใช้ในบัวซ่อนไฟและงานพรีเมียม
• 512 chip/m — หนาแน่นสูง แสงเนียนสุด สำหรับงานมืออาชีพ

แบ่งตามกำลัง

• 8 W/m — ต่ำ เหมาะแบ็กไลท์ TV, ใต้ตู้
• 12 W/m — กลาง บัวซ่อนไฟทั่วไป
• 15-20 W/m — สูง สำหรับ task lighting, ใต้ตู้ครัว

แบ่งตามสี

• Single Color — ขาวอย่างเดียว อุ่น/กลาง/เย็น
• CCT Tunable — ปรับอุณหภูมิสีได้ 2700K-6000K
• COB RGB — เปลี่ยนสีได้ 16 ล้านสี
• COB RGBW/RGBCCT — สีและอุณหภูมิในเส้นเดียวกัน

แบ่งตาม IP

• IP20 — ในบ้าน ไม่โดนน้ำ
• IP65 — ห้องน้ำ ห้องครัว มีไอน้ำ
• IP67 — กลางแจ้ง จุ่มน้ำชั่วคราวได้
• IP68 — แช่น้ำถาวร (สระว่ายน้ำ)

การเลือกซื้อ

ขั้นตอนเลือกในแบบง่าย

1. กำหนดพื้นที่ใช้งาน — ในบ้าน/ห้องน้ำ/กลางแจ้ง → กำหนด IP

2. เลือกแรงดัน — ยาวเกิน 5 ม. เลือก 24V, สั้นกว่านั้น 12V ก็พอ

3. เลือกอุณหภูมิสี — ห้องนอน/นั่งเล่น 2700-3000K, ครัว/ทำงาน 4000K, ใต้ตู้ work task 5000K

4. กำหนดความหนาแน่น chip ตามระยะห่าง — ถ้ามองเห็นจากระยะ >50 ซม. ใช้ 320 chip/m ก็เนียนพอ, ใกล้กว่านั้นใช้ 480+

5. คำนวณกำลัง — ความยาว × W/m × 1.25 = กำลัง PSU ที่ต้อง

6. เลือก CRI — ≥ 90 ถ้างานเน้นแสดงสีจริง (แสดงสินค้า, แต่งหน้า, ถ่ายรูป)

7. เช็กการรับประกัน — อย่างน้อย 2 ปีจึงรับได้

สัญญาณ COB คุณภาพต่ำ

• ราคาถูกผิดปกติ (< 200 ฿/ม. สำหรับ 320 chip/m)
• phosphor สีไม่สม่ำเสมอ เห็นเป็นจุดสีต่างๆ
• PCB ทองแดงบาง (< 2 oz) — ความต้านทานสูง voltage drop มาก
• ไม่มีเลขรุ่นหรือ datasheet
• กลิ่นกาวแรงจากกาวหลัง

การติดตั้ง

ขั้นตอนหลัก:

1. วัดและวางแผน — วาดเส้นทาง ระบุตำแหน่งจ่ายไฟ
2. เตรียมราง — ตัดรางอลูมิเนียมให้ได้ความยาวที่ต้องการ
3. ตัดเส้น COB ตามจุดตัด — ใช้กรรไกรคมตัดที่เครื่องหมาย
4. ลอกกาวหลัง — ติดเส้นลงในราง กดให้แน่น
5. เชื่อมสายไฟ — ใช้ solder หรือ solderless clip เชื่อม + และ - ให้ตรงขั้ว
6. ต่อเข้า PSU — ตรวจขั้วก่อนเปิดไฟ
7. ทดสอบ — เปิดไฟ 30 นาที เช็กอุณหภูมิและความสม่ำเสมอ
8. ปิดฝารางและติดตั้งถาวร

ข้อควรระวังสำคัญ

• ต้องติดในรางอลูมิเนียม — COB ร้อนกว่า SMD มาก ถ้าไม่ติดในรางจะเสียเร็ว
• อย่าต่อยาวเกิน 5 ม. ต่อเส้นเดียว — เกินนั้นจะเจอ voltage drop
• อย่าพับงอมากกว่า 10 ซม. รัศมี — PCB อาจเสียหาย
• ห้ามจ่ายไฟตอนสายสองข้างสัมผัสกัน — ลัดวงจรทันที

การดูแลรักษา

COB LED ดูแลง่ายกว่าที่คิด:

• ปัดฝุ่นทุก 3-6 เดือน ด้วยผ้าแห้ง (ถ้าเปิดราง)
• ห้ามใช้น้ำยาเคมีที่มี acetone จะทำให้ phosphor เสื่อม
• ไม่จับด้านบน chip โดยตรง มือเปื้อนน้ำมัน จะทำให้แสงจุดนั้นเปลี่ยน
• ตรวจอุณหภูมิปีละครั้ง — ถ้าสูงกว่า 55°C ต้องตรวจระบบระบาย
• เปลี่ยนทั้งท่อนเมื่อเสีย — COB ซ่อมจุดไม่ได้

สรุป

ไฟ COB LED ให้ผลลัพธ์ระดับพรีเมียมในราคาที่คนธรรมดาเข้าถึงได้ เลือกให้ตรงกับการใช้งาน ติดในรางอลูมิเนียม และใช้ PSU คุณภาพ จะได้ระบบแสงที่อยู่ได้สิบปี สนใจไฟ COB LED พร้อมอุปกรณ์ติดตั้งครบ ติดต่อ Arumstores ได้เลยครับ ดูสินค้าทั้งหมด